"MLECZAKI"
Pokutujący jeszcze niestety w naszym społeczeństwie mit ,,po co leczyć zęby mleczne przecież i tak wypadną’’ lub co gorsza ,,zęby mleczne nie bolą więc nie warto ich leczyć’’ jest stwierdzeniem jak najbardziej mylnym. Wynika to z nieświadomości rodziców i opiekunów. Drodzy rodzice i opiekunowie o zęby mleczne dba się tak samo jak o stałe!!!
,,Mleczaki’’ są szczególnie narażone na działanie bakterii próchnicotwórczych. Czynnikami sprzyjającymi jest słabsza mineralizacja tkanek zęba oraz duża liczba bruzd i szczelin na powierzchni żującej zębów trzonowych. Każde nawet najmniejsze ognisko próchnicy powinno być jak najszybciej leczone. Brak prawidłowej diety, higieny oraz fachowej pomocy stomatologa w konsekwencji prowadzi do powstania próchnicy w bardzo wczesnym okresie dzieciństwa. Nie leczona próchnica jest przyczyną zapalenia miazgi, zgorzeli miazg i może prowadzić do zapalenia tkanek otaczających ząb. Następstwem tego może być uszkodzenie zawiązków zębów stałych oraz jakże często przedwczesna utrata zębów mlecznych, która niekorzystnie wpływa na prawidłowy rozwój narządu żucia.
Często właśnie w takich oto okolicznościach małe dziecko pierwszy raz ma kontakt z lekarzem stomatologiem. Ból, strach, niepokój... Tak nie musi być.
Pierwsza wizyta dziecka w gabinecie stomatologicznym powinna odbyć się około pierwszego roku życia, po ukazaniu się pierwszych zębów mlecznych. Wówczas lekarz stomatolog bada dziecko, kontroluje stan wyrzniętych zębów oraz ocenia stan higieny jamy ustnej. Zarówno ta pierwsza wizyta jak i kolejne powinny być poprzedzone rozmową dziecka z rodzicem lub opiekunem o jej celowości. Bardzo istotne znaczenie ma to, aby dziecko do gabinetu przychodziło wypoczęte. Senność, zmęczenie, zły stan zdrowia nie służą niczemu dobremu. Wczesny pozbawiony bólu kontakt ze stomatologiem, rozmowa w miłej atmosferze oraz wzbudzenie wzajemnego zaufania pozwoli na oswojenie się dziecka z wizytami i przygotuje do leczenia zębów, jeżeli zajdzie taka potrzeba.
Dzieci od najmłodszych lat powinny być objęte opieką stomatologiczną. Wczesne wdrażanie zasad profilaktyki pozwoli zapobiec rozwojowi próchnicy i jej następstwom.
PRAWIDŁOWA HIGIENA JAMY USTNEJ
Ważnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi próchnicy jest osad, czyli płytka bakteryjna (nazębna). Przylega ona do powierzchni zębów i składa się min z bakterii, składników śliny, resztek pożywienia. Aby ją usunąć należy wykonywać codzienne zabiegi higieniczne w jamie ustnej.
Podstawowym zabiegiem higienicznym jest szczotkowanie zębów z użyciem pasty zawierającej fluor. Zabieg ten należy przeprowadzać minimum dwa razy dziennie (po śniadaniu i ostatnim posiłku), przez około 3 minuty. Ideałem jednak byłoby mycie zębów po każdym posiłku. Szczoteczki należy wymieniać, co 2-3 miesiące. Oczyszczanie zębów powinno odbywać się według określonego schematu. Informację odnośnie wyboru właściwej szczoteczki i pasty do zębów oraz odpowiedniej do wieku dziecka metody szczotkowania można uzyskać podczas wizyty w gabinecie stomatologicznym.
Oprócz tradycyjnej szczoteczki polecane są również elektryczne. Należy jednak podkreślić, że u dzieci i młodzieży ze złą higieną jamy ustnej, które niedbale wykonują zabiegi higieniczne nie należy spodziewać się dużych efektów po ich zastosowaniu.
Najpierw dzieci powinny dobrze opanować szczotkowanie metodami ręcznymi.
Szczotkowanie zębów powinno być wspomagane poprzez użycie nici dentystycznych, płukanek i irygatorów wodnych.
Nieoceniona i niezmiernie ważna jest pomoc i kontrola rodziców podczas zabiegów higienicznych, zwłaszcza u dzieci w wieku przedszkolnym i w młodszym wieku szkolnym!
PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE
Prawidłowa dieta, to ważny element profilaktyki, na który składają się: odpowiedni poziom składików odżywczych, mineralnych i witamin, oraz racjonalne dawkowanie węglowodanów (cukrów) i odpowiednia konsystencja pożywienia.
Największy wpływ na rozwój próchnicy ma nie tyle ilość, ale częstość i postać, w jakiej są spożywane pokarmy zawierające cukier. Od konsystencji pokarmu zależy jak długo utrzymuje się on na zębach. Najbardziej lepkie (kleiste słodycze, chipsy, ciastka, chrupki, słodkie pieczywo) zalegają najdłużej.
Rozwojowi próchnicy sprzyja też spożywanie słodkich przekąsek między głównymi posiłkami (tzw. pojadanie). Bakterie występujące w płytce nazębnej przekształcają cukier zawarty w pokarmach w kwasy, które z kolei doprowadzają do odwapnienia szkliwa. Proces ten trwa ok. 30 minut. Szkody te są minimalizowane poprzez działanie obronne śliny. Jeżeli często spożywamy posiłki (stale pojadamy) to dochodzi do trwałego uszkodzenia szkliwa- (rozwoju próchnicy) poprzez stałe działanie kwasów na ząb. Najbardziej polecanymi przekąskami są sery (zwłaszcza żółte) oraz surowe jarzyny. Słodkie pokarmy, napoje, owoce i soki owocowe (one również zawierają cukier, a dodatkowo też kwasy mogące uszkodzić szkliwo) powinno podawać się w czasie głównych posiłków.
Dobrą zasadą jest wprowadzenie jednego „słodkiego” dnia w tygodniu.
Ważne jest też, aby przyjmowane pokarmy miały twardą konsystencje, gdyż gryzienie powoduje wzrost wydzielania śliny oraz przyczynia się do prawidłowego rozwoju kości i mięśni twarzy. Ma to istotne znaczenie w profilaktyce wad zgryzu.
Wskazane jest również żucie gumy bezcukrowej (zawierającej słodzik) po posiłkach. Działa ona pobudzająco na wydzielanie śliny. Trzeba jednak ja stosować rozsądnie (maksimum 3-4 razy dziennie przez około 5-10 min.). Częste stosowanie może przyczynić się do powstawania wad zgryzu, a spożywanie nadmiaru słodzików może spowodować biegunkę.
Należy podkreślić, że żucie gumy nie zwalnia z obowiązku szczotkowania zębów. Po wieczornym oczyszczeniu zębów nie należy spożywać żadnego posiłku, słodyczy i płynów słodzonych.
PIERWSZA WIZYTA
Pierwsza wizyta dziecka w gabinecie stomatologicznym powinna odbyć się około pierwszego roku życia, po ukazaniu się pierwszych zębów mlecznych. Wówczas stomatolog bada dziecko, kontroluje stan wyrzniętych zębów oraz ocenia stan higieny jamy ustnej. Zarówno, ta pierwsza wizyta jak i kolejne, ( co 3 miesiące) stwarzają okazję do instruktażu rodziców i uzyskania pomocy w sprawie wyboru właściwej szczoteczki i pasty do zębów oraz odpowiedniej do wieku dziecka techniki mycia zębów. Dobre czyszczenie zębów jest zabiegiem trudnym nawet dla dorosłych. Dlatego u dzieci powinni prowadzić go i nadzorować rodzice. Zęby należy szczotkować najmniej 2 razy dziennie przez 2-3 minuty (po śniadaniu i po kolacji). Ideałem jednak byłoby mycie ich po każdym posiłku. Szczoteczki należy wymieniać, co 3 miesiące, a jeśli włosie się odkształciło to nawet częściej.
PROFILAKTYKA FLUOROWA
Stosowanie związków fluoru zwiększa odporność zębów na próchnicę. Można je dostarczać zębom poprzez:
- Codzienne mycie zębów pastami zawierającymi fluor (w stężeniach odpowiednich do wieku dziecka), oraz stosowanie nici dentystycznych i płynów z fluorem.
- Szczotkowanie zębów żelem lub roztworem z zawartością fluoru pod nadzorem higienistki lub lekarza stomatologa (w przedszkolach i szkołach)
- Lakierowanie zębów,– czyli pokrywanie ich wszystkich powierzchni lakierami fluorowymi przeprowadza się w gabinecie stomatologicznym po uprzednim ich oczyszczeniu.
Zabieg ten wykonuje się w przypadku zębów bez próchnicy.
Podawanie fluoru doustnie jest obecnie szeroko dyskutowane i należy indywidualnie ocenić potrzebę takiej formy dostarczania fluoru.
Należy podkreślić, że zabiegi fluoryzacji nie będą skuteczne, jeżeli nie będzie zachowana odpowiednia higiena jamy ustnej oraz prawidłowe odżywianie.
USZCZELNIANIE BRUZD I ZAGŁĘBIEŃ (LAKOWANIE ZĘBÓW)
Zabieg ten ma za zadanie zabezpieczyć przed rozwojem próchnicy bruzdy na powierzchniach żujących zębów przedtrzonowych i trzonowych oraz zagłębienia anatomiczne na innych powierzchniach zębów, w których bardzo często zalega płytka bakteryjna. Lakowanie przeprowadza lekarz stomatolog w gabinecie. Polega ono na oczyszczeniu bruzd i zagłębień, a następnie zalaniu ich lakiem (często zawierającym też fluor).
Zabieg lakowania powinien być wykonany jak najszybciej po wyrżnięciu zęba, gdy w bruzdach i zagłębieniach nie stwierdza się ognisk próchnicy. Aby lakowanie było skuteczne, założony materiał powinien utrzymywać się w zębie około 2 lat. Ten okres jest konieczny, aby ząb „dojrzał”,– czyli stał się bardziej odporny na próchnicę.
Trzeba podkreślić, że konieczna jest okresowa kontrola laku i ewentualne jego uzupełnianie!
CZY WARTO LECZYĆ KRZYWE ZĘBY?
Przyczyn wad zgryzu jest wiele. Jedna z nich tkwi w zmianie sposobu odżywiania, stylu życia. Żyjemy szybko, żywimy się gotowymi półproduktami – żywnością przetworzoną, niewymagającą intensywnego żucia. Dzieci nie chcą zjeść skórki chleba, nie zmielonego kawałka mięsa, czy też gryźć twardego jabłka. A tylko w ten sposób można stymulować prawidłowy rozwój szczęk.
Od najmłodszych lat nasi milusińscy przyzwyczajają się do produktów półpłynnych lub przemielonych i z tak wygodnego sposobu jedzenia nie chcą rezygnować. Efekt? Zęby nie mieszczą się w zbyt słabo rozwiniętych szczękach. Dochodzi do stłoczeń.
Ale krzywe zęby to nie tylko defekt kosmetyczny. To także problemy zdrowotne: nasilenie próchnicy zębów, choroby przyzębia, nieprawidłowo pracujące stawy skroniowo-żuchwowe powodujące bóle głowy.
Jeżeli więc jesteśmy rodzicami kilkulatka, u którego zauważamy krzywe zęby mleczne lub stałe, nieprawidłową wymowę, nieprawidłowe relacje między szczękami, to jak najszybciej zgłośmy się do poradni ortodontycznej. Nie czekajmy, aż pojawią się wszystkie zęby stałe, bo to może oznaczać potrzebę znacznie bardziej skomplikowanej terapii, dłuższej i bardziej radykalnej.
Wiele nieprawidłowości i wad zgryzu można wyleczyć dość szybko aparatami ruchomymi. A jeżeli „dopuściliśmy się zaniedbania” i nasz nastolatek ma „krzywy uśmiech”, a z jego powodu ogromne kompleksy? To jeszcze nic straconego. Niektóre nieprawidłowości można w tym wieku skutecznie wyleczyć za pomocą aparatów ruchomych lub aparatami stałymi, które obecnie są nie tylko coraz bardziej estetyczne, ale też coraz bardziej modne.
Celem aparatów ortodontycznych jest korygowanie wad zgryzu. Do tego celu wykorzystujemy aparaty ruchome w okresie rozwojowym. Leczenie aparatem ruchomym wymaga od dziecka i jego rodzica dużej dyscypliny. Sam fakt udania się do lekarza ortodonty i „zamówienie” aparatu nie rozwiązuje problemu. Aparat ruchomy należy nosić minimum 4 godziny w ciągu dnia i całą noc. Najlepsze wyniki uzyskuje się, jeżeli aparat ruchomy w ciągu doby jest przeszło 12 godzin w jamie ustnej dziecka. Niekiedy lekarz ortodonta zaleca dodatkowo różnego rodzaju ćwiczenia wspomagające leczenie aparatem – regularne ich wykonywanie przyśpiesza proces leczenia. Bardzo ważnym elementem, często bagatelizowanym przez rodziców są wizyty kontrolne.
W uzębieniu dziecka cały czas następują pewne zmiany, jedne zęby wypadają a na ich miejsce pojawiają się nowe, podczas wizyt lekarz na bieżąco dopasowuje i koryguje aparat, aktywuje elementy tak, aby proces leczenia przebiegał prawidłowo.
Aparaty stałe zakładane są u osób mających pełne uzębienie stałe i u osób dorosłych. Czasem aparaty stałe przygotowują pacjentów do leczenia protetycznego. Aparaty stały składa się z zamków (metalowych lub kosmetycznych) naklejonych na ząb i pierścieni cementowanych na stałe do zębów. Aparat stały jest zakładany przez lekarza i aktywowany na każdej wizycie, co 4-6 tygodni. Od pacjenta wymagana jest dyscyplina i dokładna higiena jamy ustnej. Przed założeniem aparatu stałego wszystkie zęby muszą być wyleczone i oczyszczone z kamienia nazębnego.
W trakcie leczenia, co 3-4 tygodnie powinno być wykonywane profesjonalne czyszczenie osadu w gabinecie stomatologicznym. Leczenie aparatem trwa około 2 lat. Po zdjęciu aparatu stałego niezbędne jest noszenie aparatu retencyjnego, którego zadaniem jest utrwalenie wyniku leczenia.
PROFILAKTYKA PRÓCHNICY W WIEKU SZKOLNYM
Okres szkolny, to okres intensywnego rozwoju dziecka. Ma to również odzwierciedlenie w obrębie narządu żucia (zębów, kości szczęki i żuchwy, stawów skroniowo-żuchwowych).
W okresie tym dochodzi do wymiany uzębienia mlecznego na stałe. Zęby „świeżo” wyrznięte są niedojrzałe, słabo zmineralizowane i nieodporne na działanie czynników próchnicotwórczych. Aby uchronić zęby naszych dzieci przed próchnicą, powinno się jednocześnie stosować kilka metod profilaktycznych.
- Właściwa dieta
- Prawidłowa higiena jamy ustnej
- Stosowanie profilaktyki fluorowej
- Uszczelnianie (lakowanie) bruzd
- Regularne wizyty kontrolne u stomatologa.
WIZYTY KONTROLNE
Wizyty kontrolne powinny odbywać się 3-4 razy w roku. Pozwolą one na ocenę rozwoju narządu żucia dziecka, wczesne wykrycie i leczenie próchnicy zębów i wad zgryzu, ewentualne skorygowanie zabiegów higienicznych i przyzwyczajeń żywieniowych. Podczas wizyt kontrolnych przeprowadza się również zabiegi fluoryzacji, kontrolę założonych laków i wypełnień.
PIERWSZA POMOC W PRZYPADKU URAZÓW ZĘBÓW U DZIECI
Urazów zębów mlecznych doznają najczęściej dzieci w wieku 2-3 lat, kiedy rozwija się u nich koordynacja motoryczna. Wykazują one również w tym czasie dużą aktywność ruchową. Urazów zębów stałych doznają najczęściej dzieci 9 – 10 letnie, zwłaszcza chłopcy, którzy chętnie uczestniczą w zabawach ruchowych oraz uprawiają różne dyscypliny sportu. Urazowość zębów wzrasta w przypadku współistnienia wad zgryzu!
Ponieważ wiedza rodziców dotycząca postępowania po doznanym urazie zębów u dzieci jest niewystarczająca, a liczba urazów stale wzrasta chcemy przedstawić Państwu kilka rad dotyczących postępowania, jakie należy podjąć po urazie zębów:
- Pierwsza pomoc w przypadku urazów zębów mlecznych:
- Jak najszybsze zgłoszenie się do stomatologa dziecięcego w celu uzyskania natychmiastowej pomocy.
- Gdy dojdzie jednocześnie do zranienia tkanek miękkich (wargi, dziąsła), należy przemyć ranę bieżącą wodą i zatamować krwawienie uciskając zranione miejsce tamponem z gazy.
- Pierwsza pomoc w przypadku urazów zębów stałych:
- Złamanie korony zęba
- Należy próbować odnaleźć złamany fragment korony zęba, a następnie umieścić go w naczyniu z wodą.
- Natychmiast zgłosić się do stomatologa w celu zabezpieczenia powierzchni złamania.
- W przypadku nie znalezienia odłamanego fragmentu korony zęba należy o tym poinformować lekarza. Fragment ten może tkwić w tkankach miękkich (np. wardze) lub mógł zostać połknięty przez pacjenta.
- Zwichnięcie częściowe zęba:
- Natychmiast należy zgłosić się do stomatologa w celu unieruchomienia zęba i ewentualnej jego repozycji (ponownego ustawienia zęba w łuku zębowym)
- Zwichnięcie całkowite zęba (całkowita utrata zęba):
- Odnaleźć ząb, ostrożnie podnieść, nie dotykając korzeni zęba.i
- Gdy ząb jest zanieczyszczony przemyć go strumieniem bieżącej wody.
- Podjąć próbę włożenia zęba do zębodołu.
- Gdy wprowadzenie zęba nie jest możliwe należy umieścić go w naczyniu z solą fizjologiczną lub mlekiem. Niektórzy polecają też transport zęba w jamie ustnej (między zębami a policzkiem)
- Bezzwłocznie udać się do lekarza stomatologa (istotne są minuty!)
- Najlepsze powodzenie uzyskuje się, gdy zabieg reimplantacji zostanie wykonany w czasie do 30 minut po urazie zęba, pod warunkiem że ząb przechowywany jest w tym czasie w środowisku wilgotnym.
|
Chirurgia
Profilaktyka
Audycja Polskie Radio
BIAŁA SOBOTA PRZEDSZKOLAKI
